Główny reprezentant realizmu w sztuce europejskiej XIX w. W 1839 przybył do Paryża, gdzie studiował w Académie Suisse, uzupełniając wiedzę samodzielnymi studiami malarskimi w Luwrze; wczesna twórczość pod wpływem romantyzmu (m.in. wiele autoportretów, Autoportret z czarnym psem 1842). W 1847 podróż do Holandii, kontakty z J.P. Proudhonem, Ch. Baudelaire'em, J. Champfleurym i zbliżenie się do ruchu socjalistycznego wpłynęły na skrystalizowanie się realistycznej postawy artystycznej Courbeta, której najpełniejszym wyrazem są kompozycje o tematyce rodzajowej, m.in.: Popołudnie w Ornans (1849), Kamieniarze (1849), Pogrzeb w Ornans (1850), Pracownia malarza (1855), Dziewczęta znad brzegu Sekwany (1856). W czasie Komuny Paryskiej Courbet był przewodniczącym komisji ochrony dzieł sztuki; obarczony odpowiedzialnością za zburzenie kolumny Vendôme, 1873 wyemigrował do Szwajcarii, gdzie pozostał do końca życia. Oprócz programowo realistycznych dzieł, o treści uwarunkowanej jego społeczną postawą, Courbet malował też pejzaże, zwłaszcza morskie (Fala 1865, Skały w Etretat 1869) i martwe natury; w tych kameralnych dziełach wydobywał po mistrzowsku lśnienia i przejrzystość barw, odkrywał ich współzależność; poza tym malarstwo jego cechowało swobodne, impastowe traktowanie faktury malarskiej.