Najwybitniejszy przedstawiciel angielskiej powieści społeczno-obyczajowej 2. połowy XIX w. Początkowo pracował jako stenotypista i sprawozdawca parlamentarny w londyńskich dziennikach; od połowy lat 30., dzięki ogromnej popularności pierwszych powieści, poświęcił się wyłącznie pracy pisarskiej. W licznych powieściach dał wyraz wrażliwości na niesprawiedliwość i krzywdę społeczną, na bezduszność praw wobec ludzi ubogich; realistyczny, drobiazgowy opis różnych środowisk społecznych (mieszczaństwa, biedoty miejskiej) zespalał z romantyczną atmosferą baśniowości i liryzmem; był kronikarzem życia współczesnego Londynu, utrwalał postacie dziwaków i ekscentryków. Mistrzostwa sztuki pisarskiej Dickensa upatrywano m.in. w realizmie prezentowanej rzeczywistości społecznej, ukazywaniu różnorodności zachowań i postaw emocjonalnych (idealizowanych lub karykaturalizowanych), w komizmie postaci i sytuacji (od jowialności po satyrę i groteskę), bogactwie nastrojów. Krytykowano ją natomiast głównie za nadmierny patos i sentymentalizm, brak psychologizmu w portretowaniu postaci i aintelektualizm, zbyt publicystyczny i interwencjonistyczny charakter. Twórczość literacką Dickens rozpoczął od Szkiców Boza (1836), będących wydaniem zbiorowym artykułów o tematyce społeczno-obyczajowej; wielką popularność wśród czytelników i sukces finansowy przyniósł Dickensowi, tak jak i inne wczesne powieści, opublikowany pierwotnie w odcinkach, Klub Pickwicka (1836-37) - barwna panorama obyczajowa, skomponowana jako ciąg epizodów z podróży i przygód ich ekscentrycznych bohaterów, przedstawionych z ogromnym poczuciem komizmu, ukazująca w sposób satyryczny różne środowiska społeczeństwa angielskiego; następna powieść, Oliwer Twist (1837-39), zapoczątkowała serię utworów zbliżonych formą do romansów biograficzno-awanturniczych, w których pisarz nadal podejmował problematykę społeczno-obyczajowa, ale przez pryzmat losów młodych bohaterów - dzieci z londyńskich nizin społecznych padających ofiarą przestępców; do serii tej należy m.in. najpopularniejsze dzieło Dickensa, oparta na autobiograficznych wątkach powieść Dawid Copperfield (1849-50, wydanie polskie 1888, wolny przekład ES. Dmochowskiego pt. Wspomnienia sieroty 1857). Odrębnym cyklem są powstałe nieco wcześniej tzw. opowieści gwiazdkowe (m.in. Opowieść wigilijna 1843) gloryfikujące ludzką życzliwość i dobroć, utrzymane w tonie optymistycznym; w późniejszych powieściach ustąpił on jednak pesymizmowi, który wynikał głównie z przekonania, że nie można przezwyciężyć zła moralnego i społecznego, czego wyrazem stała się m.in. powieść Ciężkie czasy (1854), będąca ostrą krytyką wyzysku robotników w przemysłowych rejonach Anglii.