Jako syn lekarza wojskowego w moskiewskim Szpitalu Maryjskim dla ubogich wcześnie zetknął się z biedotą wielkomiejską, co miało znaczenie przy wyborze tematyki wczesnych utworów. W 1838-43 uczęszczał do Wojskowej Szkoły Inżynieryjnej w Petersburgu, którą ukończył w stopniu podporucznika; 1844 zrezygnował z kariery wojskowej i zajął się działalnością pisarską, którą rozpoczął od tłumaczeń. Debiutował powieścią epistolarną Biedni ludzie (1846) i znalazł się wówczas wśród najwybitniejszych pisarzy rosyjskiej naturalnej szkoły. W kolejnych utworach: Sobowtór (1846), Gospodyni (1847), Białe noce (1848), Nietoczka Niezwanowa (1849) oddalił się od dominującego kierunku ówczesnej prozy rosyjskiej, pogłębiając analizę psychologiczną postaci, wnikając w ukryte pokłady ludzkiej psychiki. Problematyka rozdwojenia wewnętrznego i temat marzycielstwa, podjęte w tych opowieściach, spotkały się z surową oceną krytyki i przez długie lata twórczość Dostojewskiego nie znajdowała należytego uznania w Rosji. Od 1847 pisarz uczestniczył w zebraniach pietraszewców. Aresztowany 22 IV 1849, został wraz z innymi członkami kółka skazany na karę śmierci przez rozstrzelanie; ułaskawienie nastąpiło bezpośrednio przed egzekucją wyznaczoną na 22 XII 1849 (opis oczekiwania na wykonanie wyroku na placu kaźni w powieści Idiota 1868). Zgodnie z nowym wyrokiem odbył karę 4 lat ciężkich robót w Omsku na Syberii, później był wcielony w stopniu szeregowca do jednostki wojskowej w Semipalatyńsku; 1857 został zwolniony z wojska, w tym też roku ożeni! się z M. Isajewą;