1867-68 studia artystyczne w warszawskiej Klasie Rysunkowej i 1868-72 z przerwami w akademii sztuk pięknych w Monachium; następnie przebywał głównie we Włoszech, Wiedniu, powtórnie kilkakrotnie w Monachium oraz w Paryżu. Z pobytu w kraju szczególnie ważne są 2 okresy twórczości Gierymskiego: warszawskie (1879-84, łącznie z krótkimi pobytami 1886 i 1887), w czasie którego współpracował z grupą "Wędrowca", głównie z S. Witkiewiczem i A. Sygietyńskim (obrazy: Żydówka sprzedająca owoce 1880, druga wersja 1881, Brama na Starym Mieście 1883, Przystań na Solcu 1883, Święto Trąbek 1884, późniejsze wersje 1888, 1890, Piaskarze 1887 i in.), i okres krakowski (1893-94), w którym tworzył obrazy o tematyce chłopskiej (Trumna chłopska 1894-95, Chłopiec niosący snop ok. 1895) i malował pejzaże z okolic Bronowie. Gierymski podejmując skomplikowane problemy malarskiego światła i koloru, wypracował własną formę wypowiedzi artystycznej. Od zainteresowań i studiów nad malarstwem muzealnym, głównie holenderskiego XVII w. i włoskiego renesansu (Scena sądu z "Kupca weneckiego" 1873, Sjesta włoska 1876-80 i 1880-84), przez realistyczne studia z natury (Gra w mora 1874, Austeria rzymska 1874, obrazy warszawskie) oraz studia światła i barwy w plenerze (wersje Altany 1876-82, pejzaże wieczorne, tzw. nokturny, wyzyskujące zestawienie światła naturalnego i sztucznego: mona-chijskie z 1890-91, m.in. Plac Wittelsbachów w Monachium w nocy, oraz paryskie z 1891-93, m.in. Wieczór nad Sekwaną, Opera paryska w nocy) doszedł samodzielnie do rezultatów bliskich impresjonizmowi, a nawet postimpresjonizmowi (Piazza delie Erbe w Weronie ok. 1900, Piazza del Popolo w Rzymie 1900-01). Gierymski należy też do czołowych reprezentantów polskiego luminizmu (nokturny pejzażowe i sceny we wnętrzu: Staruszka czuwająca przy zwłokach 1880-90 - 2 wersje). Ważne miejsce w twórczości Gierymskiego zajmują 2 autoportrety z 1891-92 i ok. 1900. Od 1868 jako ilustrator współpracował z czasopismami warszawskimi: "Muchą", "Kłosami" i "Wędrowcem", a także zagranicznymi. Twórczość Gierymskiego doceniona w pełni w XX w. Do twórczości Gierymskiego nawiązali w latach 30. XX w. polscy koloryści. Poszukiwania artystyczne Gierymskiego wyznaczają ważne etapy rozwoju polskiego malarstwa XIX w.: realizmu, impresjonizmu i symboli-stycznego luminizmu.